نماینده فلسطین در اسکار ۲۰۲۶ «شهروند اسامه» شد

در حالی که این فیلم در جشنواره فیلم ونیز امسال حضور دارد و روز پیش (شنبه) اولین نمایش خود را در بخش غیررقابتی تجربه کرد، برای حسونا، که در غزه مانده است و نتوانست در ونیز حضور یابد، سفر فیلم چیزی فراتر از یک حضور بزرگ در جشنواره یا یک نقطه عطف در فصل جوایز است.

به گفته او، این راهی برای گفتن به جهان است که «ما اینجا هستیم».

«شهروند اسامه» داستان اسامه یک عکاس هنری را دنبال می‌کند که در شمال غزه به یک مستندساز جنگ تبدیل شده است. در حالی که درگیری در اطراف او ادامه دارد، اسامه تلاش می‌کند از همسر و فرزند تازه متولد شده خود محافظت کند و در عین حال ویرانی‌های اطرافش را نیز مستند می‌کند.

این مستند تجربیات شخصی او را در کنار واقعیت بزرگتر جنگ قرار می‌دهد. بمباران‌ها، گرسنگی، آوارگی، غم و اندوه و آسیب‌های روحی، بخشی از داستانی می‌شوند که درباره خانواده، پدر بودن و تمایل به ادامه خلق هنر در شرایط فوق‌العاده دشوار نیز است.

این فیلم به جای اینکه اسامه را صرفاً به عنوان شاهد جنگ معرفی کند، به بررسی تضاد عاطفی بین مسئولیت‌های او به عنوان یک مستندساز و مسئولیت‌هایش به عنوان یک همسر و کسی که تازه پدر شده، می‌پردازد.

برای حسونا، داستان اسامه عمیقاً با تجربه خودش مرتبط است.

وی می‌گوید: وقتی درباره جنگ صحبت می‌کنیم، درباره شهروند اسامه صحبت می‌کنیم.

این فیلمساز، اسامه را چیزی بیش از یک فرد توصیف می‌کند و می‌گوید تجربیاتش نمایانگر تجربیات افرادی است که جنگ را تجربه کرده‌اند، به ویژه در شمال غزه و سراسر نوار غزه.

شهروند اسامه از ونیز به اسکار می‌رود

انتخاب اسکار پس از حضور «شهروند اسامه» در جشنواره فیلم ونیز انجام می‌شود و به این مستند، پیش از سفرش در فصل جوایز، جایگاه بین‌المللی مهمی می‌دهد.

حسونا نتوانست خودش به ونیز سفر کند زیرا همچنان قادر به ترک غزه نیست. با این وجود، حضور فیلم در یکی از تاریخی‌ترین جشنواره‌های فیلم جهان به لحظه‌ای مهم برای فیلمساز و تیمش تبدیل شد.

برای حسونا، اهمیت ونیز فراتر از اعتبار است. وی می‌گوید: ونیز به فیلمسازان فرصت می‌دهد تا داستان خود را با استفاده از تصاویر و صداهای خودشان روایت کنند و در همین حال تجربه‌ای از زندگی در غزه را پیش روی مخاطبان بین‌المللی می‌گذارد.

حسونا می‌افزاید: اولین نمایش فیلم فقط مسئله اعتبار نیست. چیزی که برای من مهم است فضایی است که جشنواره برای روایت داستانمان به ما داده است.

این احساس، خود مستند را نیز تعریف می‌کند. «شهروند اسامه» صرفاً به عنوان فیلمی درباره جنگ معرفی نمی‌شود، بلکه به عنوان تلاشی برای حفظ انسانیت مردمی که در آن زندگی می‌کنند، مطرح می‌شود.

شهروند اسامه درباره چیست؟

در مرکز این مستند، اسامه، یک عکاس هنری سابق که به مستندسازی جنگ اطراف خود روی آورده است، قرار دارد. او در حین ثبت ویرانی‌ها در شمال غزه، همزمان تلاش می‌کند خانواده‌اش را در امان نگه دارد. همسرش به تازگی زایمان کرده و این لایه احساسی دیگری به وضعیتی که از قبل ویرانگر بوده است، اضافه می‌کند.

بنابراین، فیلم بین وظیفه حرفه‌ای اسامه و زندگی خصوصی او در حرکت است. او در حالی که سعی می‌کند از نزدیکان خود محافظت کند، ویرانی را مستند می‌کند. او تولد فرزندش را در پس‌زمینه‌ای از خشونت، گرسنگی و عدم قطعیت تجربه می‌کند.

این مستند از طریق این دیدگاه صمیمی، بررسی می‌کند که انسان ماندن در زمانی که زندگی عادی تقریباً به طور کامل مختل شده است، به چه معناست. برای حسونا، حفظ این تجربیات در فیلم بسیار مهم است. او «شهروند اسامه» را تلاشی برای حفظ خاطره آنچه مردم در زمانی که جنگ می‌تواند باعث شود مردم از هویت خود غافل شوند، تجربه کرده‌اند، توصیف می‌کند.

احمد حسونا می‌گوید: هدف ما مستندسازی وضعیت بحرانی روزنامه‌نگاران در غزه با تولید یک مستند معاصر درباره آزادی مطبوعات بود. اما همچنین نشان دادن زندگی روزمره آنها، زیرا آنها، مانند سایر ساکنان غزه با آنچه فیلمبرداری می‌کردند روبه‌رو بودند و مجبور بودند از خانواده‌های خود محافظت کنند و در عین حال راه‌هایی برای زنده ماندن پیدا کنند.

اولین نمایش فیلم در یک لحظه بحرانی اتفاق می‌افتد. سه سال پس از نسل‌کشی، هزینه روزنامه‌نگاران در غزه ویرانگر بوده است. به گفته کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران (CPJ)، ۲۰۹ روزنامه‌نگار کشته، ۱۷۴ نفر زخمی و ۱۰۸ نفر توسط نیروهای اسرائیلی دستگیر شده‌اند. این مرگبارترین درگیری برای روزنامه‌نگارانی است که CPJ تاکنون مستند کرده است.

سازنده «شهروند اسامه» کیست؟

این فیلم حاصل یک ابتکار فیلمسازی گسترده‌ به رهبری تهیه‌کنندگان رشید مشراوی و لورا نیکولوف است که برای حمایت از فیلمسازی از داخل غزه و ایجاد فرصت‌هایی برای فیلمسازان فلسطینی برای ادامه کار با وجود شرایط بسیار دشوار تلاش کرده‌اند.

این تلاش فراتر از تنها یک فیلم است و این پروژه در تلاش است تا ضمن حفظ صداها و حافظه جمعی فلسطینیان از طریق سینما، به توسعه و پایداری چشم‌انداز سینمایی غزه کمک کند.

یسپر هویبرگ مدیر اجرایی IMS که از سازندگان فیلم است، بر اهمیت فیلم تأکید می‌کند و می گوید: این مستند گواهی بر شجاعت آنهاست. ما مفتخریم که از تولید این مستند حمایت کرده‌ایم و امیدواریم که در ونیز و فراتر از آن به مخاطبان گسترده‌ای برسد تا جهان نتواند همچنان از آنچه روزنامه‌نگاران برای شهادت دادن قربانی کرده‌اند، چشم‌پوشی کند.

انتخاب فیلم «شهروند اسامه» برای اسکار چه معنایی برای فلسطین دارد؟

معرفی «شهروند اسامه» به آکادمی اسکار پس از حضور فیلم در ونیز، یک پلتفرم بین‌المللی بزرگ دیگر برای آن فراهم می‌کند.

با این حال، برای حسونا، اهمیت این موضوع صرفاً رقابت برای اسکار نیست. این فیلمساز این سفر را فرصتی برای فیلمسازان فلسطینی می‌داند تا داستان‌های خود را به شیوه‌ خودشان روایت کنند.

مسیر این مستند از غزه تا ونیز و اکنون اسکار، سفری قابل توجه برای فیلمی است که در شرایطی بسیار دور از محیط سنتی فیلمسازی ساخته شده است.

حسونا انتخاب ونیز و ارسال فیلم به اسکار را به عنوان «مدالی که بر سینه خود می‌زنیم» می‌خواند و آن را بیانیه‌ای از وجود و مقاومت می‌داند.

وی می‌گوید: ما عاشق زندگی و عاشق سینما هستیم و معتقدیم که روزی داستان‌های ما می‌توانند به سمت بهتر شدن تغییر کنند.

برای «شهروند اسامه»، این سفر اکنون تا نود و نهمین دوره جوایز اسکار ادامه دارد. چه این فیلم در نهایت نامزد اسکار شود و چه برنده جایزه شود، انتخاب آن، داستانی عمیقاً شخصی از غزه را در مقابل مخاطبان بین‌المللی سینما قرار داده است.