افت ۵۳ درصدی مخاطبان سینما در مرداد؛ چرا فروش سینمای ایران کاهش یافت؟

به گزارش فیلم ۲۴، سینمای ایران در آخرین هفته مردادماه با رشد ۳۰ درصدی تعداد مخاطبان نسبت به هفته‌های قبل، ۳۲۸ هزار نفر را به سالن‌های سینما کشاند و فروش هفتگی آن به حدود ۴۳ میلیارد تومان رسید. با این حال، بررسی آمار مردادماه نشان می‌دهد که تعداد مخاطبان سینما نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۵۳ درصد کاهش یافته است؛ افتی که کارشناسان و فعالان سینمایی نمی‌توانند آن را صرفاً به شرایط اجتماعی و تبعات جنگ نسبت دهند.

بر اساس آمار منتشرشده، سینماهای کشور در هفته بیست‌ودوم سال جاری میزبان ۳۲۸ هزار مخاطب بودند و ۴۳ میلیارد تومان فروش داشتند. این در حالی است که دو هفته پیش، مجموع فروش سینماها حدود ۳۵ میلیارد تومان و تعداد مخاطبان ۲۵۰ هزار و ۸۱۸ نفر بود.

در جدول پرمخاطب‌ترین فیلم‌های این هفته، «زنده‌شور» به کارگردانی کاظم دانشی با ۱۳۲ هزار و ۵۳۸ مخاطب و رشد ۱۸ درصدی نسبت به هفته بیست‌ویکم، در صدر قرار گرفت. «استخر» ساخته سروش صحت نیز با جذب ۱۱۸ هزار و ۹۴۶ مخاطب و رشد ۲۸ درصدی، رتبه دوم را به خود اختصاص داد.

«ماجراجویی در جزیره جیمزباند» به کارگردانی بهمن گودرزی با ۲۳ هزار و ۲۸۴ مخاطب و رشد ۳۸ درصدی، «سقف» ساخته ابراهیم امینی با ۱۰ هزار و ۸۳۰ مخاطب و «لباس شخصی» به کارگردانی امیرعباس ربیعی با ۹ هزار و ۴۲۳ مخاطب نیز در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند.

مجموع فروش سینماهای کشور در مردادماه امسال کمی بیش از ۱۹۹ میلیارد تومان بوده و تعداد کل مخاطبان به یک میلیون و ۳۷۳ هزار و ۳۴۷ نفر رسیده است.

این ارقام در مقایسه با مردادماه سال گذشته تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. در مرداد سال گذشته سینماهای ایران ۲۴۴ میلیارد و ۴۴۲ میلیون تومان فروش داشتند و ۲ میلیون و ۹۲۴ هزار و ۷۲۹ نفر به تماشای فیلم‌ها نشستند.

به این ترتیب، تعداد مخاطبان سینما در مرداد امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته یک میلیون و ۵۵۱ هزار و ۳۸۲ نفر کاهش یافته که معادل افتی حدود ۵۳ درصدی است.

این کاهش در حالی رخ داده که مرداد سال گذشته نیز سینما در شرایط پس از جنگ ۱۲ روزه فعالیت می‌کرد. بنابراین، اگرچه نمی‌توان آثار روانی و اجتماعی شرایط جنگی را بر کاهش مراجعه مردم به سینما نادیده گرفت، مقایسه دو دوره نشان می‌دهد که جنگ به تنهایی نمی‌تواند توضیح‌دهنده افت شدید مخاطبان باشد.

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های دو مرداد، ترکیب فیلم‌های روی پرده است. سال گذشته فیلم‌هایی مانند «پیرپسر»، «مرد عینکی» و «زن و بچه» توانستند در مجموع حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار مخاطب را به سینماها بیاورند؛ رقمی که به تنهایی از کل مخاطبان سینما در مرداد امسال بیشتر است.

در مقابل، سه فیلم پرمخاطب مرداد امسال، یعنی «زنده‌شور»، «استخر» و «لباس شخصی»، در مجموع حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار مخاطب داشته‌اند. این فاصله نشان می‌دهد که جذابیت و قدرت مخاطب‌سازی آثار اکران‌شده، نقش مهمی در وضعیت فعلی گیشه دارد.

در کنار کیفیت و تنوع آثار، وضعیت اقتصادی خانوارها نیز از عوامل اثرگذار بر کاهش مراجعه به سینماست. افزایش قیمت بلیت از ۱۰۰ هزار تومان در سال گذشته به ۱۵۰ هزار تومان در سال جاری، اگرچه با اضافه شدن یک روز نیم‌بها و اجرای طرح بلیت شناور تا حدودی جبران شده، اما همچنان می‌تواند برای بخشی از خانواده‌ها مانعی جدی در مسیر مصرف فرهنگی باشد.

از سوی دیگر، تکرار الگوهای مشابه در برخی کمدی‌های اکران‌شده و کاهش تنوع در سبد فیلم‌ها، می‌تواند بخشی از مخاطبان را از سینما دور کند؛ موضوعی که در نهایت خود را در آمار فروش و تعداد تماشاگران نشان می‌دهد.

با این حال، بازار سینمای ایران در ماه‌های پیش‌رو می‌تواند با ورود فیلم‌های جدید، از جمله آثار کمدی و پویانمایی، شرایط متفاوتی را تجربه کند. برخی از این فیلم‌ها که از سال گذشته یا حتی سال‌های قبل در صف اکران قرار داشته‌اند، ظرفیت جذب مخاطب و افزایش فروش را دارند.

اکنون باید دید آیا ترکیب جدید فیلم‌های روی پرده می‌تواند بخشی از فاصله ایجادشده با سال گذشته را جبران کند یا خیر. آنچه مسلم است اینکه مسئله سینمای ایران تنها به میزان فروش محدود نمی‌شود؛ کاهش تعداد مخاطبان نشان‌دهنده کوچک‌تر شدن سهم سینما در سبد فرهنگی خانوارهاست.

در شرایطی که قیمت بلیت کنسرت و تئاتر نیز افزایش یافته و همزمان جذابیت بخشی از فیلم‌های اکران‌شده کاهش پیدا کرده است، دسترسی خانوارها به محصولات فرهنگی و هنری در حال محدودتر شدن است؛ روندی که در صورت تداوم می‌تواند به فراموشی تدریجی برخی از اصلی‌ترین شکل‌های مصرف فرهنگی جامعه منجر شود.