سردرگمی در اکران، افت چشمگیر مخاطب و آینده مبهم سینما

به گزارش فیلم ۲۴، با گذشت بیش از یک ماه از آخرین جلسه شورای صنفی نمایش، هنوز خبری از آغاز به کار رسمی این نهاد صنفی و تعیین ترکیب جدید اعضای آن نیست؛ مسئله‌ای که به سردرگمی در حوزه اکران فیلم‌ها، ادامه اکران آثار کم‌فروش، و نارضایتی سینماداران و تهیه‌کنندگان دامن زده است.

آخرین جلسه این شورا در تاریخ ۳۱ فروردین‌ماه برگزار شد و مقرر شده بود که صنوف عضو شامل پخش‌کنندگان، کارگردانان و سینماداران نمایندگان خود را برای آغاز دور جدید معرفی کنند. با این حال، نه تنها شورا تشکیل نشده، بلکه مصوبه‌ای تازه برای سامان‌دهی اکران نیز صادر نشده است؛ گرچه در این مدت، برخی فیلم‌ها با اعلام تاریخ اکران، روی پرده رفته‌اند.

بلاتکلیفی فیلم «پیرپسر» و انتقاد اکتای براهنی

در این میان، یکی از نمونه‌های بارز آشفتگی در نظام اکران، وضعیت فیلم «پیرپسر» به کارگردانی اکتای براهنی است. این فیلم که پیش‌تر در جشنواره فجر با استقبال مواجه شده بود و پروانه نمایش آن با رده‌بندی سنی صادر شده، هنوز رنگ پرده را به خود ندیده است.

اکتای براهنی در متنی صریح و انتقادی که چند روز پیش منتشر کرد، از وعده‌های بی‌سرانجام برای اکران اثرش گلایه کرده و از «سنگ‌اندازی‌هایی از سوی دوست و دشمن» سخن گفته است. او تأکید کرد که از عید نوروز تاکنون، بارها وعده اکران در بازه‌های زمانی مختلف به او داده شده ولی هنوز زمان قطعی مشخص نیست.

اختلاف نظر بر سر رده‌بندی سنی

از سوی دیگر، روح‌الله حسینی، معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی، در گفت‌وگویی با ایسنا بیان کرده بود که اکران فیلم «پیرپسر» منوط به نهایی شدن آیین‌نامه جدید رده‌بندی سنی است. او گفته بود که آیین‌نامه فعلی نیاز به بازنگری دارد و پس از ابلاغ آن، امکان نمایش فیلم‌هایی با رده‌بندی سنی خاص فراهم خواهد شد.

این در حالی است که طبق گفته سازندگان «پیرپسر»، رده‌بندی ۱۸+ در پروانه نمایش درج شده و محدودیت در تبلیغات، پخش نشدن تیزر فیلم و تعلل در تشکیل شورای صنفی نمایش باعث شده تا فرصت اکران از دست برود و فشار روانی بر عوامل فیلم افزایش یابد.

هفت فیلم همزمان روی پرده؛ بی‌سابقه در اکران غیرنوروزی

سعید خانی، تهیه‌کننده، پخش‌کننده و سینمادار که نامش به عنوان یکی از اعضای احتمالی جدید شورای صنفی مطرح شده، در گفت‌وگو با ایسنا تأکید کرده که وضعیت فعلی اکران به‌ویژه در نوبت دوم سال، بی‌سابقه و مشکل‌زا است.

او با اشاره به اینکه در گذشته فقط در ایام نوروز شاهد اکران همزمان هفت فیلم بودیم، گفت: «اکنون در هر نوبت از اکران، حداقل هفت فیلم روی پرده هستند که به‌دلیل نبود نظارت و تصمیم‌گیری منسجم، فیلم‌های ضعیف هم در سینماها باقی می‌مانند و جایی برای آثار تازه باز نمی‌شود.»

افت ۱.۵ میلیونی مخاطب در دو ماه نخست

نکته نگران‌کننده دیگر در گزارش‌های مربوط به سینما، کاهش چشمگیر تعداد مخاطبان در دو ماه نخست امسال است. بر اساس آمار رسمی، تعداد تماشاگران در فروردین و اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل، بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر کاهش یافته است.

سعید خانی در این باره هشدار داده است که ادامه روند فعلی به کاهش بیش‌تر مخاطبان منجر خواهد شد، به‌ویژه در سالی که سینما از همان ابتدا با افت روبه‌رو شده است و مخاطبان انگیزه‌ای برای حضور در سالن‌ها ندارند.

نگرانی از آینده: تنوع محتوایی و بازیگران جدید، حلقه مفقوده سینما

امیرحسین علم‌الهدی، کارشناس سینما، در تحلیلی از وضعیت موجود هشدار داده است که اگر سینمای ایران به سمت تنوع ژانر، مضامین جسورانه‌تر و استفاده از چهره‌های تازه حرکت نکند، رشد پایدار و افزایش مخاطب در سال‌های آینده ممکن نخواهد بود.

او در بخشی از اظهارات خود به یک مقایسه تاریخی اشاره کرده و گفته است که در سال گذشته با حدود ۳۴ میلیون مخاطب، سینما نسبت به دهه‌های ۸۰ و ۹۰ عملکرد خوبی داشت، اما ادامه این مسیر بدون نوآوری و ساختارشکنی باعث خواهد شد تا در پایان سال جاری، این رقم به حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون نفر کاهش پیدا کند.

آیا شورای صنفی می‌تواند شرایط را تغییر دهد؟

با توجه به شرایط بحرانی و افت فروش، بسیاری از سینماگران تشکیل فوری شورای صنفی نمایش را راه‌حلی برای بازگشت نظم به چرخه اکران می‌دانند. این شورا، علاوه بر نظارت بر توزیع عادلانه سالن‌ها و تعیین سقف اکران، می‌تواند در تشخیص زمان مناسب برای تعویض فیلم‌ها و ایجاد تعادل میان آثار پرمخاطب و کم‌مخاطب نقش کلیدی ایفا کند.

سعید خانی در پایان تأکید می‌کند: «در سالی که سینما با افت مخاطب و بی‌نظمی در اکران مواجه است، هرگونه تأخیر در تشکیل شورا باعث تضعیف بیشتر بدنه سینما خواهد شد. امیدوارم این روند متوقف شده و با آغاز جلسات شورای صنفی، نظم به چرخه اکران بازگردد.»

سینمای ایران در سالی که با امید به رشد و شکوفایی آغاز شد، اکنون با تهدیدهایی جدی مواجه است؛ از بلاتکلیفی در اکران و نابسامانی در سیاست‌گذاری گرفته تا کاهش شدید مخاطب. در چنین شرایطی، تشکیل فوری و کارآمد شورای صنفی نمایش می‌تواند نخستین گام برای بازگشت به مسیر درست باشد؛ گامی که اگر به تعویق بیفتد، ممکن است هزینه‌های جبران‌ناپذیری برای سینمای ایران به همراه داشته باشد.